از دروازهبانی فوتبال تا رمانی که ۳۴ سال پس از مرگش منتشر شد
به بهانهٔ زادروز آلبر کامو در ۷ نوامبر، سراغ بخشهایی کمتر شنیدهشده از زندگی این نویسنده رفتهایم.
کامو را بیشتر با «بیگانه»، «طاعون» و «افسانهٔ سیزیف» میشناسیم؛ نویسندهای که در آثارش به پرسشهایی دربارهٔ زندگی، پوچی، انتخاب و مسئولیت انسان پرداخت. اما زندگی او نیز پر از تجربهها و اتفاقاتی بود که شناختشان، تصویر کاملتری از این نویسنده به دست میدهد.
۱. نویسندهای که دروازهبان فوتبال بود!
کامو پیش از آنکه به شهرت ادبی برسد، به فوتبال علاقهٔ زیادی داشت. او در نوجوانی و جوانی دروازهبان بود و برای تیم راسینگ دانشگاهی الجزایر بازی میکرد.
فوتبال برای کامو فقط یک سرگرمی نبود. تجربهٔ حضور در زمین و همکاری با همتیمیها، بعدها در نگاه او به اخلاق و روابط انسانی نیز بازتاب پیدا کرد.
۲. بیماریای که مسیر زندگیاش را تغییر داد
کامو در سال ۱۹۳۰، زمانی که تنها ۱۷ سال داشت، به بیماری سل مبتلا شد.
این بیماری او را از ادامهٔ جدی فوتبال بازداشت و در سالهای بعد نیز محدودیتهایی برای تحصیل و فعالیت حرفهایاش ایجاد کرد. با وجود این، کامو مسیر خود را در ادبیات، فلسفه و هنر ادامه داد.
۳. نامهای برای معلم دوران کودکی
کامو در خانوادهای کمدرآمد در الجزایر بزرگ شد. یکی از کسانی که نقش مهمی در ادامهٔ تحصیل او داشت، لویی ژرمن، معلم دبستانش بود.
ژرمن استعداد کامو را شناخت و به او کمک کرد برای ورود به دبیرستان و دریافت بورسیه آماده شود.
سالها بعد، وقتی کامو در سال ۱۹۵۷ جایزهٔ نوبل ادبیات را دریافت کرد، نامهای برای معلم قدیمیاش نوشت و از نقشی که در زندگی او داشت، قدردانی کرد.
۴. کامو روی صحنهٔ تئاتر هم بازی میکرد
فعالیت هنری کامو به نوشتن رمان و مقاله محدود نبود. او در جوانی در گروههای تئاتری الجزایر فعالیت داشت و تجربهٔ بازیگری، کارگردانی و نوشتن نمایشنامه را به دست آورد.
کامو در دههٔ ۱۹۳۰ در شکلگیری گروههای نمایشی مشارکت کرد و بعدها نیز ارتباطش را با تئاتر حفظ کرد. «کالیگولا» و «سوءتفاهم» از نمایشنامههای شناختهشدهٔ او هستند.
۵. روزنامهنگاری که از فقر مردم الجزایر نوشت
پیش از آنکه نام کامو در ادبیات جهان شناخته شود، او بهعنوان روزنامهنگار فعالیت میکرد.
در سال ۱۹۳۹، کامو مجموعه گزارشهایی دربارهٔ وضعیت زندگی مردم منطقهٔ قبایلی در الجزایر منتشر کرد. او در این گزارشها به فقر، گرسنگی، شرایط دشوار زندگی و نابرابریهای اجتماعی پرداخت.
این نوشتهها بخشی از فعالیت روزنامهنگارانهٔ کامو در نقد بیعدالتیهای دوران استعمار فرانسه در الجزایر بودند.
۶. کتابی که فرصت تمام کردنش را نیافت
آلبر کامو در ۴ ژانویهٔ ۱۹۶۰، در ۴۶سالگی، بر اثر تصادف رانندگی در فرانسه درگذشت.
در میان وسایل باقیمانده از تصادف، کیف دستی او پیدا شد که دستنوشتههای رمان ناتمام «آدم اول» را در خود داشت؛ داستانی با الهام از کودکی، خانواده و زندگی کامو در الجزایر.
این رمان سرانجام در سال ۱۹۹۴، یعنی ۳۴ سال پس از مرگ نویسنده، با تلاش دخترش کاترین کامو منتشر شد.
«آدم اول» فرصتی است برای آشنایی با بخش شخصیتری از زندگی نویسندهای که هرگز مجال نیافت این اثر را به پایان برساند.
زندگی کامو، از زمین فوتبال و صحنهٔ تئاتر تا روزنامهنگاری و نوشتن، نشان میدهد که او تنها در کتابهایش با پرسشهای دشوار زندگی روبهرو نبود؛ تجربههای شخصی و اجتماعیاش نیز در شکلگیری آثار و اندیشههایش نقش داشتند.
نویسنده متن: پارسا عباسی